HALK OYUNLARININ ANALİZİ (ZEKİ DAĞ)

Oyunlarımızı  üç grupta toplaya biliriz

1- Kadın oyunları karşılamalar
a) karşılıklı iki çizgi halinde oynanan oyunlar.Lalapaşa,süloğlu ve havsa tarafında oynana karşılamalar.
b)Daire şeklinde oynanan fakat karşısında bulunan kişiyi kendine eş seçen,daire içine dönük oynanan karşılamalardır.Keşan,Uzunköprü,Meriç ve köylerinde yaygın olarak oynanan karşılamalar.
c)Kadınların el ele tutuşarak oynadıkları horo oyunlar.Bu oyunlar sözlüdür yörenin bilinen türküleriyle oynanır.Kadın oyunlarında davul zurna yoktur kendileri çalıp söylerler vede oynarlar.Kadın horo ları genellikle 2/4 veya 4/4 lük ölçülerde oynanan oyunlardır.

2-Erkek oyunları
Erkek oyunları davul zurna ile oynanır. Erkek oyunları kendi içinde türleri vardır
a)Kaba dayı oyunları
Köylerde oynanan çift tokmak vurularak çalınan kaba dayı , bu oyun şu ana kadar halk oyunları listesinde olan bir oyun değildir dernekler vede dansçılar tarafından bilinen bir oyun değildir yada derleme yapılmamıştır.Fakat ben kendim bu oyunu hem oynadım  hemde biliyorum köylerde yaygın olarak oynanan oyundur.1966 yılında derlenmiş 1987 yılına kadar oynanan  halk oyunları listesinde bulunan başka bir kabadayı oyunu bu oyun dernekler tarfından çok oynanmış olup malasef daha sonraları dernekler tarafından uzun yıllar oynanmamış unutulmaya yüz tutmuş benim vede Edirnede birkaç eski oyuncunun bildiği bir kabadayı oyunudur.Kabadayı oyunla 5/8 lik ölçüde başlar kaldırma bölümünde ise 4/4 lük ölçüde oynanır ve biter.
b)kasap oyunları üç çeşittir:İstanbul kasabı(buna eskiden ispanyol da denirdi)-Yarım kasap-Düz kasap
Erkek oyunlarına kesinlikle kadınlar eşlik etmezler yanlızca oyunları seyrederler erkek oyunları genel olarak hızlı, ritmik ve sert oyunlardır zaten kadınların yanına erkek erkelerin yanınada kadın gelemez.(Not bir gün abalamla karşılama oynadım diye evli erkekler tarafından düğün yerinden çıkarılmıştım yıl 1976) 
3-Göçmenlerle gelen oyunlarkarma oyunlar
Bunlar göçmenlerle gelen oyunlar genelde horo tipi oyunlardır elele kadın ve erkek karma elele tutarak oyunlar oynanır bulundukları bölgenin müzikleri ile vede oyunları ile oynadıkları oyunlardır.Örneğin pomak gaydası, balkan gaydası,(çamko)selanik(kampana)gaalamatya,zigoş gibi oyunlar bulundukları yada geldikleri bölgenin adlarını yada üretim araçlarının adlarını adlarını almışlardır;fakat Edirne kültürüne girmiş oyunlardır.

Karşılamalar:
Karşılamalar:a)Erkek karşılamaları b)Kadın karşılamamaları

Kadın karşılamaları genelde kendi çaldıkları için yörenin bilinen türküleri ile oynanır hareket ve anlatım  tektir.fakat erkeklerin karşılamaları davul zurna ile oynandığı için daha fazladır ama halk oyunalrı listesinde erkek karşılamalarına pek raslanmaz madem trakya karşılamalar bölgesi erkek karşılamalarından dolayı anılmıştır ama halk oyunları gösterilrine neden alınma dı bilmiyorum.Erkek karşılamaları:Rumeli çiftetellisi,adaçiftetellisi,arabiye çiftetellisi,edirne karşılaması,tulum havası,karaçalı karşılaması,kazık havası(kasık havası),mevlana karşılaması,bahriye çiftetellisi,istanbul çiftetellisi vb. gibi oyunlardır bunlar tamamen yerli oyunlardır fakat derlenmediği için oynanmamıştır ama köylerde yaygındır.Daha sonraki yıllarda halk dansları çiftetelli diye saray müzikleri ile oynanan gruplar çıkınca oynanmakta sakınca bulundu ve ounlar sanki kadın oyunu imiş gibi yanlızca kızlar yada kadınlar oynadı.karşılamalar vede çiftetelliler erkek oyunudur fakat karşılamaoyunlarında kadın karşılaması vardır oda tek hareketlidir bilinen türkülerle oynanır.

Çiftetelle(çiftetelli)  ne demektir
Çiftetelle karşılıklı iki kişinin aynı duygularla konsantre olması demektir.Halk dilinde ise efkarlanmak anlamına gelir.TELLE sözcüğü trakyada özellikle Edirnede çok kullanılır sigara telleme:Yak bir sigara yada sigara içmesigarayı tellemişsin:efkarlı sigara içiyorsun anlamında,telle bir türküde dinliyelim:Efkarlı bir türkü söylede dinliyelim(bu türkü sıradan olmaz)çiftetellide efkarlı iki kişinin oynaması demektir  çifte telli oynayanlar oyuncu olarakta kafadengi olarakta uyuşması gerekir herhangi kişi ile oynanmaz .

zeki DAĞ

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !